🌸 *स्मरणरंजन – एका दिव्य स्त्रीत्वाला अर्पण* 🌸
(सौ. कै. *नंदाबाई दरबारसिंह गिरासे* यांना काळजाच्या कोपऱ्यातून शब्दांजली)
💐 शब्दांजली – *एका माऊलीला अर्पण* 💐
(सौ. कै. *नंदाबाई* दरबारसिंह गिरासे – एक जीवन, एक आदर्श)

*शब्द नाहीत…* *अश्रूंना* शब्द द्यावे तरी कसे?
कारण ती व्यक्ती होती निव्वळ आई नाही, ती होती “घराची माई”…
ती होती संवेदनशील मनाची सावली… आणि *कुटुंबासाठी झिजणाऱ्या माणुसकीची मूर्ती…*
शिंदखेडा( चिरणे) आणि माहेर अहिल्यापूरच्या मातीतून आलेली ही कणखर स्त्री – सौ. नंदाबाई दरबारसिंह गिरासे, अवघ्या ५६ व्या वर्षी आयुष्याच्या मंचावरून शेवटचा निरोप घेऊन गेली. पण हे जाणं म्हणजे फक्त एक व्यक्ती हरपणं नाही, तर एक विचार, एक संस्कारांची शिदोरी, एक अस्थानी माया हरवणं होतं.
त्यांच्या जाण्याचं दुःख इतकं खोल आहे की, त्यांच्या आठवणी प्रत्येकाच्या *हृदयाच्या कोपऱ्यात रेंगाळत* राहतात…

कधी कधी माणूस “असतो” म्हणून नाही… तो जगत राहतो कारण त्याचं आयुष्य म्हणजे इतरांसाठी एक दीपस्तंभ असतो…
*सौ. नंदाबाई दरबारसिंह गिरासे ह्या अशाच दीपस्तंभ होत्या…* शांत, संयमी, पण अंतर्बाह्य प्रकाशमान.
*५६ वर्षांचं आयुष्य –* कुणासाठी थोडं वाटेल… पण या एका स्त्रीने जे जिणं जपलं, ते आयुष्यभर प्रेरणा देणारं ठरणार आहे.
त्या केवळ पत्नी, सून, आई, भावजाई नव्हत्या – त्या संपूर्ण “परिवारसंस्कृती”ची शिखर मूर्ती होत्या.
आज समाजात जेव्हा नात्यांचं विघटन पाहायला मिळतं, तेव्हा या एका महिलेनं विजयसिंह अण्णा यांच्या कुटुंबाला ज्या निष्ठेने, आपुलकीने आणि मायाळूपणाने उभं ठेवलं – ते समाजासाठी एक शिकवण आहे.
🫶 *कर्तृत्व जिथे शब्दांनाही हरवावं लागतं…*
स्वतःच्या दुःखाला मागे टाकून, गंगामाई गेल्यानंतर ज्या पद्धतीने त्यांनी *डॉ. मनोज, उज्वलदादा, Dr दीपक* यांच्यावर “आईपेक्षा अधिक” प्रेम दिलं, ते सामाजिक मातेचं एक अद्वितीय रूप होतं.
त्यांनी जे मूल्यमापन केलं, त्यातून एक सुसंस्कृत, सामाजिक भान असलेला संपूर्ण गिरासे परिवार आज उभा आहे.
कधी भाऊ बनून, कधी आई बनून, कधी माय बनून – त्या प्रत्येक नात्यात पूर्णतः उतरल्या.
✨ *कर्तव्य आणि ममतेचा संगम*
स्वतःच्या दुःखाकडे पाठ फिरवून दुसऱ्यांच्या जीवनात आशेचा किरण दाखवणं हे नंदाताईंनी आयुष्यभर केलं.
स्वतःच्या मुलांप्रमाणे डॉ. मनोज, उज्वलदादा, दीपक यांना जीव लावणारी ही मोठी माई — गंगाई गेल्यानंतर ती मायेची जागा कुणीही भरून काढू शकलं नाही, पण नंदाताईंनी तिथे आईपेक्षा मोठा जीव उभा केला.
🏵️ *संघर्षांतून संस्कार… शांततेतून नेतृत्व…*
कधी स्वतःच्या अडचणी बोलल्या नाहीत, पण दुसऱ्याच्या अश्रूंना स्वतःच्या कुशीत घेतलं.
घर चालवलं, स्वाभिमान टिकवला, पतीला साथ दिली आणि मुलांना माणूस बनवलं.
ही गोष्ट “घरात” मर्यादित राहिली असती, पण त्यांनी समाजातही माणुसकीच्या पदराखाली अनेक घरांना आधार दिला.
कुठलाही राजकीय सत्तेचा झगमगाट न करता, *नंदाताईंनी* त्यांच्या कृतीतून *समाजसन्मान* मिळवला.
🎖️ *सन्मान, साद आणि समाज*
डॉ. दीपकसिंह यांचे हॉस्पिटल सुरू होतं, त्या वेळी मंचावर *मंत्री जयकुमार* रावल, स्व. *चंदनाबा* उपस्थित होते.
मी स्वतः मंचावर प्रस्तावना करताना नंदाताईंच्या त्यागाचं, योगदानाचं जेव्हा स्मरण केलं,
तेव्हा टाळ्यांचा गजर हा त्यांच्या जीवनकार्याचा साक्षीदार होता.ही केवळ प्रतिष्ठा नव्हती – ती होती *मातृत्वाची वंदना.*
🌻 *शेवटचा निरोप – पण एक अमर प्रेरणा…*
काल *ललितसिंह आणि अतुल* यांनी ज्या एकनिष्ठतेने शेवटपर्यंत आईला धरून ठेवलं, 24तास अन्नत्याग केला, अश्रूंना वाट मोकळी करून दिली – ते पाहून समाज हळहळला नाही… तर पिढ्यांनी एक गोष्ट शिकली – *“हीच असते खऱ्या अर्थाने मातृऋणाची उतराई.”*
एका अंत्ययात्रेत प्रत्येक वयोगटातील मान्यवर, गावकरी, नातेवाईक, मित्र आणि अनोळखीही हजेरी लावतात, तेव्हा समजतं की – एखादी व्यक्ती किती जीवनांमध्ये आपुलकीने *जिवंत* असते!
🕊️ *मौनातून उरते ती प्रेरणा…*
जिनं घर जपलं, नातं जपलं,
ती गेली, *पण माणुसकीचं वादळ उरलं…*
*शब्द* अपुरे, *अश्रू* वाणी झाले,
माई, तुझं निघणं आम्हाला *माणूस* करत गेलं…
🙏 *स्व नंदाबाई यांचं आयुष्य म्हणजे एक “संस्कारांचा पोवाडा” होता.*
समाजातील प्रत्येक सून, आई, बहीण, मावशी – कोणीही हा आदर्श उराशी बाळगून चाललं, तरी नंदाबाईंचं जीवनकार्य व्यर्थ जाणार नाही.

*त्यांना भावपूर्ण व नम्र श्रद्धांजली…*
*त्यांच्या स्मृतींना विनम्र वंदन.*

💐 शब्दांजली – एका *माऊलीला* अर्पण 💐

🕊️ *शब्दबद्ध शांती*
मायेसारखी सावली, प्रेमाचं चांदणं,
ती गेली तरी मागे उरलंय तिचं आभाळपण…
घर नाही, ती एक मंदिर होती माणुसकीचं,
नम्र नतमस्तक होऊन अर्पण करतो शब्दांजलीचं…